Đăng ngày: 10:15 20-01-2026

Adapter kém hiệu suất gây lãng phí điện năng, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn. TCVN 13664:2023 được ban hành nhằm kiểm soát hiệu suất năng lượng adapter, bảo vệ người tiêu dùng và thúc đẩy sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả.

Trong đời sống hiện đại, adapter (bộ chuyển đổi điện) xuất hiện ở hầu hết các thiết bị điện tử, từ sạc điện thoại, máy tính xách tay đến các thiết bị gia dụng, văn phòng. Tuy nhiên, đây lại là nhóm sản phẩm ít được người tiêu dùng quan tâm về chất lượng hiệu suất năng lượng, trong khi nếu sử dụng adapter kém hiệu quả, lượng điện năng bị thất thoát là không nhỏ, kéo theo chi phí sử dụng tăng cao và nguy cơ mất an toàn điện. Thực tế thị trường cho thấy vẫn còn nhiều adapter không rõ nguồn gốc, không được kiểm định hiệu suất, tiêu thụ điện lớn ở cả chế độ hoạt động và không tải, nhưng vẫn được lưu hành rộng rãi.

Theo các chuyên gia năng lượng, adapter là thiết bị tiêu thụ điện âm thầm. Ngay cả khi không sạc thiết bị, nhiều adapter vẫn tiêu thụ điện liên tục nếu cắm vào ổ điện. Với số lượng lớn adapter trong mỗi hộ gia đình, văn phòng hay cơ sở sản xuất, mức tiêu thụ cộng dồn có thể gây lãng phí năng lượng đáng kể, làm tăng phát thải và tạo áp lực lên hệ thống điện quốc gia. Bên cạnh đó, adapter kém hiệu suất thường sinh nhiệt lớn, dễ xuống cấp, làm giảm tuổi thọ thiết bị và tiềm ẩn nguy cơ cháy nổ nếu sử dụng trong thời gian dài.

Trong bối cảnh đó, việc ban hành và áp dụng các tiêu chuẩn kỹ thuật về hiệu suất năng lượng đối với adapter là yêu cầu cấp thiết nhằm bảo vệ người tiêu dùng, kiểm soát chất lượng sản phẩm lưu thông trên thị trường và thúc đẩy sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả. Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 13664:2023 – Adapter – Hiệu suất năng lượng ra đời nhằm đáp ứng yêu cầu này, đưa ra các quy định cụ thể về mức hiệu suất năng lượng tối thiểu và phương pháp thử nghiệm đối với adapter dùng cho thiết bị điện gia dụng và văn phòng.

Theo TCVN 13664:2023, tiêu chuẩn áp dụng cho adapter chuyển đổi điện từ nguồn xoay chiều sang nguồn một chiều (AC-DC), có công suất ra danh định đến 250 W và điện áp ra không vượt quá 325 V DC. Tiêu chuẩn không áp dụng cho adapter AC-AC hoặc DC-DC, cũng như các bộ nguồn chuyên dụng khác. Việc xác định rõ phạm vi áp dụng giúp tránh nhầm lẫn trong quản lý và đánh giá hiệu suất sản phẩm.

Một trong những nội dung cốt lõi của tiêu chuẩn là quy định về hiệu suất năng lượng trung bình tối thiểu của adapter trong điều kiện hoạt động. Hiệu suất này được xác định thông qua phép đo ở bốn mức tải khác nhau (25%, 50%, 75% và 100% tải danh định), phản ánh khả năng chuyển đổi năng lượng của adapter trong các điều kiện sử dụng thực tế. Tùy theo mức công suất ra danh định, adapter phải đạt hiệu suất tối thiểu theo công thức hoặc giá trị cụ thể do tiêu chuẩn quy định. Cách tiếp cận này nhằm bảo đảm adapter không chỉ đạt hiệu suất cao ở một điểm tải nhất định mà duy trì hiệu quả ổn định trong suốt quá trình sử dụng.

Bên cạnh hiệu suất khi có tải, TCVN 13664:2023 đặc biệt nhấn mạnh đến giới hạn công suất tiêu thụ ở chế độ không tải. Đây là điểm quan trọng bởi trên thực tế, nhiều adapter vẫn tiêu thụ điện ngay cả khi không sạc thiết bị. Theo tiêu chuẩn, công suất tiêu hao ở chế độ không tải phải được giới hạn ở mức rất thấp, nhằm giảm lãng phí điện năng và phù hợp với xu hướng tiết kiệm năng lượng toàn cầu. Quy định này góp phần hạn chế tình trạng “tiêu thụ điện ngầm”, vốn lâu nay ít được chú ý nhưng gây tác động lớn khi xét trên quy mô xã hội.

Tiêu chuẩn cũng quy định chặt chẽ về điều kiện và phương pháp thử nghiệm nhằm bảo đảm kết quả đo hiệu suất năng lượng chính xác, có thể so sánh và kiểm chứng. Các phép thử phải được thực hiện trong điều kiện điện áp, tần số ổn định, sử dụng thiết bị đo đạt chuẩn, tuân theo quy trình thống nhất. Điều này không chỉ phục vụ công tác đánh giá kỹ thuật mà còn là cơ sở để cơ quan quản lý kiểm tra, giám sát chất lượng adapter lưu thông trên thị trường.

Việc tuân thủ TCVN 13664:2023 mang lại lợi ích rõ rệt cho nhiều bên. Đối với người tiêu dùng, adapter đạt chuẩn giúp giảm chi phí tiền điện, hạn chế sinh nhiệt, tăng độ bền và an toàn khi sử dụng. Đối với doanh nghiệp sản xuất, nhập khẩu, tiêu chuẩn là thước đo kỹ thuật để nâng cao chất lượng sản phẩm, tạo lợi thế cạnh tranh và đáp ứng yêu cầu hội nhập thị trường. Đối với xã hội, việc sử dụng adapter hiệu suất cao góp phần giảm tổng nhu cầu điện năng, giảm phát thải khí nhà kính và hướng tới mục tiêu phát triển bền vững.

Tuy nhiên, để tiêu chuẩn thực sự phát huy hiệu quả, cần có sự phối hợp đồng bộ giữa cơ quan quản lý, doanh nghiệp và người tiêu dùng. Cơ quan chức năng cần tăng cường kiểm tra, kiểm định adapter trên thị trường, xử lý nghiêm các sản phẩm không đạt yêu cầu về hiệu suất năng lượng. Doanh nghiệp cần chủ động áp dụng tiêu chuẩn ngay từ khâu thiết kế, sản xuất và công bố minh bạch thông tin kỹ thuật. Người tiêu dùng cần nâng cao nhận thức, ưu tiên lựa chọn các sản phẩm đạt tiêu chuẩn, thay vì chạy theo giá rẻ mà bỏ qua yếu tố tiết kiệm năng lượng và an toàn.

Trong bối cảnh nhu cầu sử dụng thiết bị điện tử ngày càng gia tăng, adapter không còn là phụ kiện đơn giản mà trở thành một mắt xích quan trọng trong chuỗi sử dụng năng lượng. Việc tuân thủ TCVN 13664:2023 không chỉ là yêu cầu kỹ thuật, mà còn là giải pháp thiết thực để giảm lãng phí điện năng, bảo vệ người tiêu dùng và hướng tới một thị trường thiết bị điện tử an toàn, minh bạch và bền vững hơn.

An Dương (vietq.vn)